شیراز �? پارس خاستگاه تمدن ایران زمین

شیراز پایتخت فرهنگی ایران زمین

شیراز �? پارس خاستگاه تمدن ایران زمین

شيراز، نامي خيال انگيز

در افسانه ها آمده است كه شيراز فرزند تهم�?رس (از پادشاهان سلسله پيشداديان) شهر شيراز را تأسيس كرد �? نام خ�?د را بدان بخشيد. به ر�?ايتي ديگر، نام اين ديار، "شهرراز" ب�?ده كه به اختصار شهر از �? شيراز خ�?انده شده است.

در حالي كه بر اساس تحقيقات "تدسك�?" شيراز به معناي مركز انگ�?ر خ�?ب است، "ابن ح�?قل"، جغرافي دان مسلمان قرن چهارم هجري، علت نامگذاري شيراز شباهت اين سرزمين به اندر�?ن شير مي داند، چرا كه به ق�?ل ا�? عم�?ما" خ�?اربار ن�?احي ديگر بدانجا حمل مي شد �? از آنجا چيزي به جايي نمي بردند. �? بالاخره بنا به ن�?شته كتاب "ص�?رالاقاليم"، از جهت �?ج�?د دام هاي بسيار در دشت شيراز، آنجا را "شيرساز" ناميده اند.

باري، بيش از هر چيز نام زيبا �? سحرانگيز شيراز كه �?ا�?ه اي فارسي است، بهترين گ�?اه بر اين با�?ر است كه برخلاف پندار پاره اي از جغرافي دانان مسلمان، تأسيس اين شهر به قرن ها قبل از �?ر�?د اسلام به ايران باز مي گردد، شيراز، هم اكن�?ن نيز در محل تقاطع مهمترين راه هاي ارتباطي شمال به جن�?ب �? شرق به غرب كش�?ر است �? اين م�?قعيت در اد�?ار قبل از اسلام شاخص تر ب�?ده، چرا كه در عهد هخامنشيان، شيراز بر سر راه ش�?ش (پايتخت هخامنشي) به تخت جمشيد �? پاسارگاد ب�?ده �? در عهد ساسانيان راه ارتباطي شهرهاي بسيار مهمي چ�?ن بيشاب�?ر �? گ�?ر با استخر، از جلگه شيراز مي گذشت. در نتيجه مسلم است كه چنين محل حاصلخيز �? خ�?ش آب �? ه�?ايي كه در تقاطع مسيرهاي مهمي كه برشمرده شد، قرار داشته، هرگز خالي از آبادي �? سكنه نب�?ده است. �?ج�?د آثار قديمي مانند قصر اب�?نصر در ح�?الي شيراز كه قدمت آن به د�?ره اشكانيان مي رسد �? نق�?ش برجسته برم دلك، (در چندكيل�?متري شرق قصر اب�?نصر) كه از آثار د�?ره ساساني است �? قلعه بزرگ بندر (فهندر، پهندر، قهندز، كهند�?) در سمت شرق تنگ سعدي �? چند نقش برجسته در دهكده گ�?يم در چهار فرسنگي شمال غرب شيراز �? همچنين پيدا شدن سكه هايي در ضمن حفاري هاي قصر اب�?نصر، كه بر آنها با خط پهل�?ي نام شيراز نقش بسته است، جملگي بر �?ج�?د شهر يا بل�?كي به نام شيراز، در همين محل در د�?ران قبل از اسلام دلالت دارد.

علا�?ه بر آنچه گفته شد، كا�?ش هاي باستان شناسي در تخت جمشيد، به سرپرستي كامر�?ن در سال 1314 ه.ش، به پيدايش خشت نبشته هايي انجاميد كه بر ر�?ي چند فقره از آنها نام شيراز مشخص ب�?د. بدين ترتيب مي ت�?ان احتمال داد، اين �?ادي كه در عهد ر�?نق تخت جمشيد، آبادي ك�?چكي بيش نب�?ده است، بعد از انهدام پايتخت هخامنشيان، سمندر�?ار از دل خاكستر آن ديار برپا خاسته است.

آخرين كلام اين كه در اشعاري از شاهنامه فرد�?سي، استاد حماسه سراي ط�?سي، به مناسبت هايي از شيراز ياد شده، مثلاً راجع به شيراز در عهد كيانيان آمده است:

د�?هفته در اين نيز بخشيد مرد

س�?م هفته آهنگ شيراز كرد

هي�?نان فرستاد چندي ز ري

س�?ي پارس، نزديك كا�?س كي

�? در م�?رد شيراز، در ر�?زگار اشكانيان، چنين مطالبي ذكر شده است:

چ�? بنشست بهرام زاشكانيان

ببخشيد گنجي به ارزانيان

... �?را ب�?د شيراز تا اصفهان

كه داننده اي خ�?اندش مرزمهان

�? بالاخره اينكه در عهد پير�?ز �? قباد ساساني، سپهبد ايران، "س�?فراي" از اهالي شهر شيراز ب�?د

... بدان كار شايسته شه "س�?فراي"

يكي پايه �?ر ب�?د �? پاكيزه راي

جهان ديده از شهر شيراز ب�?د

سپهبد دل �? گردن افراز ب�?د

استخري در كتاب مسالك �? ممالك كه در نيمه ا�?ل قرن چهارم هجري تأليف شده است، راجع به آثار �? بقاياي فرهنگي قبل از اسلام، در شيراز مي گ�?يد:

شيراز قلعه اي به نام شاه م�?بد دارد. �?ي همچنين از د�? آتشكده به نام هاي كارستان �? هرمز در آن سرزمين ياد مي كند.

باري در مجم�?ع گفتار استخري كه شيراز سيزده ناحيه (طس�?ج) دارد كه در هر كدام از آنها قراء �? كشتزارهايي م�?ج�?د است كه متصل به هم قرار گرفته اند. �? نيز نظر ابن بلخي كه در ر�?زگار مل�?ك فرس، شيراز ناحيتي ب�?د �? حصاري چند بر زمين، مي ت�?اند ر�?شنگر قدمت شيراز، به عن�?ان يك سرزمين مسك�?ن آباد (�? نه يك شهر بزرگ) باشد... .

************************************************** ************************************************** ************************************************** ************************

شیراز تخت گاه سلیمان

شيراز اين شهر باستانی در طی گذشت ايام به القاب گ�?ناگ�?نی شهرت داشته �? از آن جمله دارالملک، دارالعلم، ملک سليمان �? ... اما شايد مشه�?رترين �? قديمی ترين لقب شيراز همان ملک سليمان است �? بدين خاطر بر بسياری از بناهای قديمی شهر همچ�?ن عمارات باغ نظر، سردربازار مشير، نارنجستان ق�?ام �? .... تص�?يرهايي از حضرت سليمان نقش شده است که معم�?لاً �?ی را بر تختی نشسته �? در �?سط مجلس نشان می دهد �? عده ای از �?زرا �? تعدادی از دي�?ها گ�?ش به فرمان ا�? در اطرفش ايستاده اند �? تعدادی از حي�?انات �?حشی �? اهلی نيز در بين گلها �? درختان �? بد�?ر حضرت سليمان ترسيم شده اند.

اما چرا شيراز به تختگاه سليمان مشه�?ر شده است ؟

حضرت سليمان پسر دا�?�?د از پيامبران بنی اسرائيل ب�?ده �? بر طبق ر�?ايات مذهبی 700 سال عمر کرده است. سليمان ب�?اسطه انگشتری که در دست داشته �? اسم اعظم بر آن نقش شده ب�?د �? بر جن �? انس فرمان می رانده، باد به فرمانش ب�?ده �? تخت سلطنتش را جابجا می کرده �? جن �? پری کارهای ساختمانيش را انجام می داده اند چنانکه قرآن در س�?ره سبا آيه 12 چنين می فرمايد :« �?َ مِنَ الجِنِ مَنْ يَعَملَ بَيْنَ يَدَيْه بِاذن رَبه » يعنی : �? از جن يک گر�?ه آن ب�?دند که پيش سليمان کار می کردند.

�? درباره ساختمانهايي که سليمان ساخته است �? در قصص الانبياء نيشاب�?ری آمده است که :

دي�?ان را در کارها افکندند �? آدميان �? باد را تا عمارتها کردند ... �? چنين گ�?يند ميدانی بساخت د�?ازده فرسنگ .... �? تختی فرم�?د از سيم چهار فرسنگ �? کرسی فرم�?د از زر سرخ �? بر آن تخت نهاد �? در مجمل الت�?اريخ �? القصص در �?صف شهر اسکندريه آمده است که : « همان جا قصر سليمان (ع) ب�?ده است که دي�?ان از سنگ املس ساخته اند �? چ�?ن در آن نگاه کنند ص�?رت ابر �? سبزی دريا پيدا ش�?د �? بر سان آئينه �? بر آن نقطه ها ست رنگ رنگ �? کس نداند که آن چه سنگ است �? هر ست�?نی چندان است که مردی دست پيرام�?ن آن در نت�?اند آ�?رد » با ت�?جه به اين ت�?ضيحات مردم ايران در ابتدای آشنايي با اسلام �? از آنجا که با تاريخ گذشته شهر خ�?د نيز آشنايي نداشتند �? با مقايسه ر�?ايات مذهبی �? قصه های اساطيری جمشيد را با سليمان يکی می پنداشتند �? ساختمانهای عظيم بجا مانده از هخامنشيان را قصر سليمان يا مسجد سليمان می دانسته اند چرا که شباهت ر�?ايات مذهبی با آنچه از هخامنشيان باقی مانده است نيز به �?اقع زياد است مثلاً سنگهای تخت جمشيد سنگهای بزرگ �? صيقلی است �? تالار آئينه �? يا کاخ تچر در تخت جمشيد بعد از 2500 سال هن�?ز هم کف پنجره های آن چنان صيقلی است که تص�?ير آنان را منعکس می کند. ست�?نهای کاخ آنچنان عظيم است که مردی نمی ت�?اند بد�?ر آن دست بيا�?رد �? سنگهای بکار رفته در مقبره ک�?رش چنان عظيم است که به ذهن مردم آن ر�?زگار حتماً به دست دي�?ان بر هم گذاشته شده ب�?د �? حي�?انات افسانه ای حک شده بر درگاههای تخت جمشيد بنظر مردم آن زمان جز نقش دي�? �? پری چيز ديگری نيست چنانکه ابن م�?قل در قرن چهارم هجری در حين بازديد از شهر استخر از بنای بزرگی بنام مسجد سليمان نام می برد. که همان مقبره ک�?رش است �? آنگاه می گ�?يد در اخبار آمده است که سليمان بن دا�?�?د (ع) از طبريه بدانجا دريک ر�?ز صبح تا شام می رفت �? آنگاه به عقيده ع�?ام در م�?رد يکی ب�?دن سليمان �? جمشيد اشاره می کند که گر�?هی از ع�?ام ايران که به تحقيق مطلب نمی پردازند چنين می پندارند هم که پيش از ضحاک ب�?ده همان سليمان است �? اين عقيده مردم از آن ر�?زگار تا زمانی که کشفيات باستان شناسی حقيقت را ر�?شن نم�?ده همچنان پا بر جا ب�?د �? به همين علت طی سالها فارس �? به طبع آن شيراز با تختگاه سليمان �? يا ملک سليمان مترداف ب�?ده است �? اين مطلب را از خلال ن�?شته های مختلف به خ�?بی می ت�?ان ديد مثلاً صاحب تاريخ �? صاف در رثای آبش خات�?ن ا�? را �?ارث ملک سليمان خ�?انده �? گفته است.

�?ارث ملک سليمان رفت در خاک ای دريغ

ک�? سليمان تا بدان بلقيس خ�?ش بگريستی

سعدی شيرازی نيز اين اقليم را تختگاه سليمان می داند �? می فرمايد :

نه لايق ظلماتست بالله اين اقليم

که تختگاه سليمان بدست �? حضرت راز

�? هم ا�? اتابکان فارس را �?ارث ملک سليمان می ناميده �? اص�?لاً يکی از القاب رسمی سلغريان نيز همين ب�?ده است نيز در ديباچه گلستان چنين می گ�?يد :

« سلطان البر �? البحر �?ارث ملک سليمان مظفر الدين ابی بکر بن سعد زنگی »

حافظ نيز در دي�?انش به اين لقب اشاره می کند :

دلم از �?حشت زندان سکندر بگرفت

رخت بر بندم �? تا ملک سليمان بر�?م

بعد از کيان به ملک سليمان نداند کس

اين سزا �? اين خزانه �? اين لشکر گردان

نقش خ�?ارزم �? خيال لب جيح�?ن می بست

با هزاران گله از ملک سليمان می رفت

ابن زرک�?ب صاحب شيراز نامه نيز در ذکرنز�?ل جلال الدين مسع�?د �? هزيمت ملک اشرف از شيراز ن�?شته است :

سپاس �? شکر خدا را که مهر فرخ بخت

خديم�? مملکت آراشه غريب ن�?از

به سال هفتصد �? چهل �? با سه در تجمل �? ناز

به تختگاه سليمان رسيد ديگر باز

�? در جای ديگر می گ�?يد که مل�?ک عجم �? شهرياران ايران زمين هر سال يک ن�?بت در اين نقطه زمين آمدندی �? گفتندی که ص�?معه سليمان در اين زمين ب�?ده است که اين مطلب به احتمال زياد اشاره به برگزاری مراسم ن�?ر�?ز در تخت جمشيد �? جمع شدن بزرگان ايران �? جهان در اين نقطه دارد �? هم ا�? در �?صف شيراز می سرايد :

در ا�? يادگار بسی پادشا است

بر�?د خمه های بی پارسا است

کلاه جهانگير �? اقن�?م داد

سرير سليمان �? تخت قباد

همچنين در بعضی کتب نقل شده است که در حد�?د قرن هفتم هجری عده ای از عرفا �? زهاد از بغداد به طرف شيراز حرکت کرده اند تا مسجد سليمان را زيارت کنند �? برای زيارت آن ث�?ابهای فرا�?انی قائل می شده اند.

************************************************** ************************************************** ************************************************** ************************

شیراز از دید جهانگردان

فارس بزرگترين استان ايران �? زيباترين �? زرخيزترين آن ها است. شهرت اين استان بر اساس نامش است که به تمام کش�?ر داده شده �? نيز آب �? ه�?ای خ�?ب �? آثار باستانی �? شهرهايش که در زيبايي شهرت دارند �? مردان نامداری که از آن برخاسته اند. در چند فرسنگی شيراز که به راستی می ت�?ان آن را بهشت ر�?ی زمين دانست �?يرانه های شگفت انگيز تخت جمشيد قرار دارد.

سفرنامه گاسپاردر�?�?يل 1819. م

شيراز در ط�?ل ساليان دراز عمر خ�?د مهمانان فرا�?انی را پذيرا شده است �? شيرازيان که در جهان به مهمان ن�?ازی شهره اند هميشه در فراهم آ�?ردن �?سايل آسايش مهمانانشان ک�?شيده اند �? از اين ر�? شايد در بيش از صدها سفرنامه تاريخی مطالب فرا�?انی در م�?رد شيراز �? شيرازيان می ت�?ان يافت که گزيده ای از اين مطالب را تقديم حض�?رتان می کنيم.

شيراز مرکز حک�?مت فارس است. شيراز در گذشته يکی از زيباترين �? دلپذيرترين شهرهای ايران ب�?ده است. �?لی امر�?ز چندان چيزی از آن باقی نمانده است از آن جهت شهرت يافته که زادگاه سعدی �? حافظ است �? کنار قب�?ر اين د�? شاعر کلبه چ�?بی ک�?چکی قرار دارد که در آن مجم�?عه ای عالی از آثارشان گردآ�?ری شده است. شيراز چندين بار اقامتگاه شاهان ب�?ده از جمله کريم خان زند دربار خ�?د را در آن جا مستقر نم�?ده ب�?د. کريم خان شيراز را به ص�?رت زيبايي در آ�?رده ب�?د �? استحکامات خ�?بی داشت اما آغا محمدخان بيدادگر پس از آن که شهر را تسخير نم�?د آن را منهدم ساخت به ط�?ری که امر�?ز �?ضع شهر با آنچه شعرا در �?صف آن گفته اند قابل شناسايی نمی باشد.

سفر نامه گاسپار در�?�?يل 1819. م

نجيب زاده ای اسپاني�?لی به نام « دن گارسياد سيل�?ايه فيگ�?ه را » در سال 1614 . م همزمان با پادشاهی شاه عباس صف�?ی �? به فرمان فيليپ س�?م پادشاه اسپانيا به ايران می آيد �? در راه سفر خ�?د به اصفهان به شهر لار �?ارد می ش�?د �? حاکم لار با چهارصد س�?ار �? با ساز �? دهل به استقبال ا�? می آيند �? اما هنگام �?ر�?د به شيراز حاکم شهر استقبال با شک�?ه تری از ا�? می کند دن گارسيا در سفر نامه خ�?د شيراز را به زيبايي �?النسيا �? قرطبه تشبيه می کند �? می گ�?يد باغهای اطراف آن ف�?ق العاده زيباست �? در ادامه سفر خ�?د به سمت اصفهان از تخت جمشيد نيز بازديد می کند �? اين �?يرانه ها اعجاب ا�? را بر می انگيزد �? با دقت �? علاقه مندی زيادی به �?صف جزئيات آنها می پردازد به عقيده دن گارسيا اين �?يرانه های با عظمت با شک�?هتر از اهرام مصر �? زيباتر از معابد ي�?نان است �? می گ�?يد : « در اينجا هنر �? عظمت به �?حدتی هميشگی رسيده است » �? حتی در ت�?صيف اصفهان می گ�?يد باغات اطراف شهر زيبا ب�?د �?لی به پای باغهای شيراز نمی رسيد.

ايران از ديد سياحان ار�?پايي ص 190

ن�?شته دکتر حسن ح�?ادی

اگر يک پادشاه سزا�?ار نامی بزرگ باشد کريم خان می ت�?اند ادعا کند که اين عن�?ان را به خ�?د اختصاص داده است اين پادشاه بزرگ پس از آنکه قدرت را به دست گرفت تمام هم �? غم خ�?د را به آبادانی شيراز معط�?ف نم�?د �? از طرفی نيز با ابداع �? تد�?ين ق�?انين تازه در جهت رفاه �? بهب�?د مردم سرزمين ايران اقداماتی به عمل می آ�?رد. ا�? چند قصر در شيراز �? ح�?مه آن احداث کرد. مساجد �? بقاع متبرکه را تعمير �? مرمت کرد �? با ايجاد شاهراه ها، شيراز را به ديگر ن�?احی اطراف مرتبط نم�?د �? کار�?انسراهای مخر�?به را د�?باره بازسازی کرد ا�? همچنين ترتيبی اتخاذ کرد تا تمام تجار �? بازرگانان �? مسافرين در قلمر�? ايران بت�?انند آزادانه فعاليت �? رفت �? آمد نمايند. کريم خان در قلمر�? فرمان ر�?ايي خ�?د بزرگ�?ار �? آزاد انديش ب�?د �? در خلال زمامداريش چندين ساختمان به منظ�?ر تاسيسات صنعتی جهت اشتغال به کار بيکاران �? محر�?مين ايجاد نم�?د ا�? حتی نسبت به کسانی که چند بار به جانش س�?ء قصد کردند عف�? �? بخشش نشان داد �? با اينکه د�?ستان �? درباريانش به شدت طالب مجازات آنها ب�?دند �?لی کريم خان نسبت به آنها نرمی �? ملايمت نشان می داد. ا�? از ت�?سعه �? گسترش تجارت �? بازرگانی حمايت می کرد �? از اين طريق به افزايش ثر�?ت �? رفاه مردم کش�?رش کمک می نم�?د. هرگز ديده نشده ب�?د که بحثی از کريم خان به ميان آيد �? مردم شيراز برای شادی ر�?ح ا�? طلب آمرزش �? مغفرت ننمايند يا اشکشان جاری نگردد. از زمان مرگ کريم خان تا کن�?ن سه سال می گذرد �?لی مردم هن�?ز خاطره ا�? را گرامی می دارند. من اين مطالب را از سرداران سپاه �? ديگر افرادی که با�?ی حشر �? نشر داشتند شنيده ام .

سفرنامه �?يليام فرانکلين 1787 . م

سرهارف�?رد ج�?نز بريج آخرين ملاقات خ�?د را با لفطعلی خان زند که در سال 1791 . م انجام گرفته اين چنين شرح می دهد :

افتخار يافتم که در يک چادر �?نده �? محقر همراه با �?ی ر�?ی يک نمد بنشينم. تق�?ا �? عزت نفسش ا�? را در نزد رعايا �? زير دستانش عزيز �? محترم تر می ساخت. شجاعت �? پايمردی �? خ�?يشتن داری که در هنگام بلا �? بدبختی از خ�?د نشان می داد مضم�?ن تصنيف �? ترانه هايی است که تا زبان فارسی زنده است ممکن است باقی بماند. در د�?ران عزت �? کامکاری، ج�?انمرد �? خ�?ش برخ�?رد ب�?ده �?در ايام مصيبت �? بدبختی به اندازه ای بزرگ�?ار �? با شک�?ه ب�?د، که طبيعت بشری کمتر قادر به تحمل آن خ�?اهد ب�?د. چنين م�?ج�?د ارزشمندی که مايه اميد �? آرز�? �? مباهات کش�?رش ب�?د به �?سيله خيانت شخص پستی که به غلط م�?رد اعتمادش ب�?د « ابراهيم خان کلانتر » گرفتار شد ... اگر تمام اين ها تقدير �? مشيت الهی است ما نمی ت�?انيم در محکمه خدا�?ند دادخ�?اهی نمائيم �?لی اجازه داريم آن را به ديده عبرت بنگريم .

شيراز دارای شش در�?ازه است �?لی ک�?چه های شهر به قدری تنگ �? باريک است که هنگامی که الاغی با محم�?له ای از چ�?ب عب�?ر می کند راه عب�?ر س�?اره را مسد�?د می نمايد �?لی من هيچگاه اشعار حافظ را فرام�?ش نمی کنم که می گ�?يد:

شيراز �?آب رکنی آن باد خ�?ش نسيم

عيبش مکن که خال رخ هفت کش�?ر است

مسافرينی که قبل از �?يرانی �? حمله آغا محمدخان از شيراز ديدن کرده اند هيچ کدام از آثار �? بناهای مجلل شيراز سخنی نمی گ�?يند هربرت «Herbeert » که همراه ت�?ماس شرلی « Thomas sherley » به شيراز سفر کرده ب�?د می گ�?يد که مساحت شيراز در حد�?د هشت يا نه مايل است �? پانزده مسجد درآن �?ج�?د دارد که در يکی از مساجد آن د�? مناره بلند به چشم می خ�?رد. دکتر فرير «Fryer » می ن�?يسد شيراز دارای چند بازار چه زيبا می باشد. بازار �?کيل با آجر ساخته شده �? در ن�?ع خ�?د يکی از بهترين شاهکارهای زمان خ�?يش به حساب می آيد. يک گر�?ه محافظ شبانه از بازار حراست می نمايد �? هر کالائی جای جداگانه ای مخص�?ص به خ�?د را دارد که مشتری برای تهيه �? خريد آن می داند به کدام قسمت مراجعه نمايد نمای خارجی مسجد جامع شهر نيز بسيار زيباست �? معم�?لاً مانند سايرعمارات �? بناهای شرقی آياتی با خظ عربی بر ر�?ی آن ن�?شته شده است. شهر شيراز به چندين محله تقسيم می ش�?د �? هر محله به �?سيله يک نفر کدخدا اداره می ش�?د که حق�?قی از اين بابت دريافت نمی نمايد. کدخدا در باره مسايل عم�?می با ريش سفيدان �? افراد متنفذ محله مش�?رت می نمايد �? به ط�?ر مرتب جريان �?قايع ر�?زمره رابه اطلاع حاکم می رساند. کدخدايان معم�?لاً مدافع �? پشتيبان طبقه ضعيف �? کم بضاعت هستند.

سفر نامه اد�?ارد اسکات �?ارينگ 1802 . م

اشعار سعدی �? حافظ �? فرد�?سی در ايران به طرز خاصی م�?رد ت�?جه است �? کمتر کسی پيدا می ش�?د که چندين بيتی از اين شاعران را به خاطر نداشته باشد زبان فارسی بسيار غنی �?خ�?ش آهنگ است از اين ر�? برای شعرگفتن بسيار مناسب است. اين نظريه را خا�?ر شناسان در گزارشهای خ�?د تأييد نم�?ده اند . سر�?يليام ج�?نز يکی از با ارزش ترين خا�?ر شناسان برای �?لتر تأسف می خ�?رد که چرا زبان فارسی نمی دانسته است. سعدی يکی ازشاعران پرآ�?زاه است که ايرانی ها ا�? را سلطان الشعرا لقب داده اند. ايرانيان بسيار ناصحانه سخن می گ�?يند زيرا اشعارشان سرشار از پند �? اندرز است �? عباراتی از آنها بص�?رت امثال �? حکم ر�?اج يافته است .

سفر نامه گاسپاردر�?�?يل 1819. م

قدمت شيراز اگر چه بدليل مت�?ن مختلف تاريخی �? مدارک باستان شناسی نيازی به ت�?ضيح �? تفسير ندارد اما بايد گفت که نام شيراز ظاهراً در ال�?اح ايلامی مکش�?ف در تخت جمشيد به ص�?رت shira-si-ish « شيرازی ايش» آمده است �? نشان می دهد که در عهد هخامنشی اين شهر داير �? در آنجا کارگران مشغ�?ل کار �?احداث بنايي ب�?ده �? از خزانه دستمزد دريافت می کرده اند. تدسک�? حدس می زد که نام اين شهر از د�? کلمه sher « خ�?ب » +raz « هميشه رز = درخت انگ�?ر » گرفته شده است. مسلمانان در زمان خلافت عمر بن خطاب، هنگام محاصره اصطخر محل شيراز را ارد�?گاه خ�?يش قرار داده ب�?دند. در قرن چهارم شيراز يک فرسخ �?سعت داشت �? دارای بازارهای تنگ �? پر جمعيت ب�?د �? هشت در�?ازه داشت. عضدالد�?له ديلمی در اين شهر قصر، بيمارستان �? کتابخانه بزرگی بنا کرد. نخستين کسی که بار�?ی شيراز را ساخت �? آن را مستحکم کرد صمصام الد�?له پسر عضدالد�?له ب�?د. در نيمه قرن هشتم که آن بار�? خراب شد �? محم�?د شاه اينج�? آن را مرمت کرد �? برج های آجری بر آن افز�?د. شيراز چند مسجد داشت: ا�?ل جامع عتيق که آن را عمر�? بن ليث صفاری در نيمه د�?م قرن س�?م ساخته ب�?د �? حمدا... مست�?فی در باره آن می گ�?يد « آن مقام هرگز از �?لی خالی نب�?ده �? بين محراب �? منبر دعا را اجابت ب�?د ». د�?م مسجد ن�? که آن را اتابک سعد بن زنگی در نيمه د�?م قرن ششم بنا کرده ... ابن بط�?طه جهانگرد مراکشی در بازديد از شيراز از پنج نهری که در شهر می گذرد تمجيد کرده که يکی از آنها نهر رکناباد است که از چشمه ای در پای ک�?هی م�?س�?م به قلعه ک�?چک برمی خاسته �? ح�?الی آن ب�?ستانی دلکش ب�?ده است �? قبر سعدی از نيم قرن پيش از �?ر�?د ابن بط�?طه به شيراز در آغ�?ش آن ب�?ستان جای داشته است �? مردم بسياری به زيارت آن می شتافتند ح�?ض های مرمری زيبايي برای رختش�?يي در آن �?اقع ب�?د که سعدی آنها را ساخته ب�?د. شيراز در کنار ر�?د بزرگی قرار ندارد �? چنان که گفته شده نهرهای آن به سمت خا�?ر جريان يافته �? به در ياچه ای که در چند فرسخی شيراز است فر�? می ر�?ند.

نقل از کتاب سرزمين های خلافت شرقی ن�?شته لسترنج
__________________