آرامگاه سيد ميراحمدبن م�?سي الكاظم (ع) برادر حضرت رضا (ع) - معر�?ف به شاه چراغ در مركز شيراز �? كنار ميداني به نام احمدي قرار دارد.

گنبد نيل�?فري شاه چراغ به سبك بسيار زيبايي كاشي كاري شده �? از د�?ر پيداست. اين آرامگاه در نزد شيرازي ها داراي شك�?ه �? قداست خاصي است �? به همين مناسبت هميشه زيارتگاه مؤمنين �? مؤمنات ب�?ده است.

در�?ن حرم را با به كار بردن آينه هاي ريز رنگين، به سبكي هنرمندانه، آينه كاري كرده �? ان�?اع خط هاي زيباي فارسي �? عربي، تزيين كننده نماي اطراف آينه ها �? كاشي ها است.

بناي حرم، مشتمل بر اي�?اني در جل�? �? حرمي گسترده در پشت اي�?ان است كه در چهار جانب حرم، چهار شاه نشين قرار گرفته �? مسجدي نيز در پشت حرم (سمت غرب) ساخته شده است. ضريح مطهر در شاه نشين زير گنبد قرار دارد �? از نقره ساخته شده است.

حياط شاه چراغ داراي د�? در اصلي �?ر�?دي است كه در سمت جن�?ب �? شمال حرم از زير د�? سر در بزرگ كاشي كاري شده گذشته �? �?ارد حياط �?سيع حرم مي ش�?يم. در ميان حياط، ح�?ض بزرگ ف�?اره داري ساخته شده �? در اطراف ح�?ض درختكاري شده است. حرم مطهر شاهچراغ در سمت غرب حياط �? حرم سيد مير محمد(ع)- برادر شاه چراغ - در سمت شمال شرقي حياط قرار دارد.

غير از د�? در اصلي، د�? در فرعي ديگر نيز �?ج�?د دارد كه يكي به بازار حاجي �? ديگر به مسجد جامع عتيق مي ر�?د درگاه مانندي نيز از ضلع شمال حياط �?ارد بازار شاه چراغ مي ش�?د.

در د�?ر تا د�?ر حياط، اتاق هايي د�? طبقه ساخته شده كه در پيشاني �? جرزهاي جل�? آنها كاشي كاري شده است. ست�?ن هاي آهني اي�?ان حرم به �?سيله چ�?ب هاي نفيس پ�?شش داده شده �? در سقف مسطح آن نيز چ�?ب منبت كاري شده به كار رفته است. امكانات �?سيعي مثل پاسگاه انتظامي، دفتر پست �? مخابرات، كتابخانه �? م�?زه در اين حياط �?سيع براي رفاه مردم ايجاد شده است.

�?ي�?گي هاي شخصيت احمد(ع)

حضرت احمد (ع) در نزد پدرش امام م�?سي كاظم(ع)، از جايگاه �? احترام �?ي�?ه اي برخ�?ردار ب�?ده است. ن�?شته اند كه حضرت احمد، مردي كريم، جليل القدر، بزرگ�?ار �? پارسا ب�?د. حضرت امام م�?سي كاظم (ع) به دليل علاقه اي كه به حضرت احمد (ع) داشت، ملكي به نام يسيره را به ا�? هديه كرد، ملكي كه بعدها حضرت احمد (ع) آن را فر�?خت �? به �?سيله آن هزار اسير را آزاد كرد.

پيشنهاد شيعيان براي امامت حضرت احمد بعد از امام م�?سي كاظم (ع)

اعتبار �? جايگاه احمد(ع) در بين فرزندان امام م�?سي (ع) تا اندازه اي ب�?د كه پس از شهادت امام م�?سي كاظم (ع)، گر�?هي از مردم به حمايت از امامت احمد (ع) برخاستند �? فرقه اي به نام اماميه را پديد آ�?ردند.

شهادت احمدبن م�?سي(ع)

بنا به دست�?ر قتلغ، سربازان �?ي به پناهگاه حضرت احمدبن م�?سي(ع) حمله �?ر شدند آن حضرت، شجاعانه در برابر سربازان به دفاع از خ�?د پرداخت. دشمنان كه از پس ا�? برنمي آمدند، دي�?ار پشتي مخفي گاه حضرت را خراب كرده �? به در�?ن خانه ا�? نف�?ذ كردند �? از پشت سر با شمشير، فرق مبارك آن حضرت را شكافتند �? سپس خانه را بر بدن مطهر ا�? �?يران كردند، اين �?اقعه در تاريخ 17 رجب رخ داده است.

پيدايش قبر احمدبن م�?سي(ع)

تاريخ ن�?يسان، زمان پيدايش قبر حضرت احمد را يكسان نن�?شته اند. گر�?هي آن را در زمان امير عضدالد�?له ديلمي (373-338) �? گر�?هي ديگر، در زمان امير مقرب الدين مسع�?دبن بدر (مت�?في به سال 665 ه.ق) ن�?شته اند.

تاريخچه آرامگاه احمدبن م�?سي(ع)

در سال 745 (ه.ق) مادر شاه شيخ اب�?اسحاق اينج�? پادشاه فارس، ملكه تاشي خات�?ن اقدامات نيك�?يي بر بارگاه آن حضرت انجام داد. اين بان�?ي نيك�?كار، اقدام به بهسازي بارگاه كرد �? در عرض 5 سال از سال 745 تا 750 (ه.ق) آرامگاهي �?سيع �? گنبدي بلند بر آن ساخت. همچنين در جنب آرامگاه، مدرسه اي �?سيع بنا كرد. ا�? همچنين تعداد زيادي از مغازه هاي بازار نزديك حرم �? ملك ميمند فارس را �?قف بر اين آستان مقدس كرد.

ابن بط�?طه جهانگرد مراكشي كه در سال 748 (ه.ق) براي بار د�?م به شيراز سفر كرده، در سفرنامه خ�?د درباره اقدامات ملكه تاشي خات�?ن �? ت�?صيف آرامگاه، چنين ن�?شته است:

اين آرامگاه در نظر شيرازي ها احترام تمام دارد �? مردم براي تبرك �? ت�?سل به زيارتش مي ر�?ند. تاشي خات�?ن، مادر شاه اب�?اسحاق، در ج�?ار اين بقعه بزرگ، مدرسه �? زا�?يه اي ساخته است كه در آن به اطعام مسافران مي پردازند �? عده اي از قاريان پي�?سته بر سر تربت امام زاده، قرآن مي خ�?انند شب هاي د�?شنبه، خات�?ن به زيارت آرامگاه مي آيد �? در آن شب قضات �? فقها �? سادات شيراز نيز حاضر مي ش�?ند. اين جمعيت در بقعه جمه مي ش�?ند �? با آهنگ خ�?ش به قرائت قرآن مشغ�?ل مي ش�?ند. خ�?راك �? مي�?ه به مردم داده م يش�?د �? پس از صرف طعام، �?اعظ، بالاي منبر مي ر�?د �? تمام اين كارها در بين نماز عصر �? شام انجام مي گيرد.

خات�?ن در غرفه مشبكي كه مشرف به مسجد است، مي نشيند. در آخر هم (به احترام اين بقعه) همانند سراي پادشاهان طبل �? شيپ�?ر �? ب�?ق مي ن�?ازند.

در سال 912 (ه.ق) به دست�?ر شاه اسماعيل صف�?ي، بهسازي گسترده اي بر آرامگاه انجام گرفت. 85 سال بعد بر اثر زلزله سال 997 (ه.ق)، نيمي از گنبد آرامگاه �?يران شد كه د�?باره در سال هاي بعد بازسازي گرديد.

در سال 1142 (ه.ق) نادرشاه افشار بهسازي گسترده اي بر اين آرامگاه انجام داد �? به دست�?ر ا�? قنديل بزرگي در زير سقف �? گنبد آ�?يزان كردند. نادرشاه پيش از گرفتن شيراز �? غلبه بر افغان ها، پيمان بسته ب�?د كه اگر در جنگ پير�?ز ش�?د، بهسازي شايسته اي بر اين بقعه انجام دهد. بنابراين پس از پير�?زي بر افغان ها �? تسلط شيراز، 1500 ت�?مان پ�?ل آن زمان را صرف بهسازي شاه چراغ كرد �? قنديل ا�? 720 مثقال �?زن داشته كه از طلاي ناب �? زنجير نقره اي ساخته ب�?ده اند. اين قنديل تا سال 1239 (ه.ق) همچنان آ�?يزان ب�?د.

در زلزله سال 1239 (ه.ق) شيراز با خاك يكسان شد �? اين آرامگاه نيز به كلي مخر�?به گرديد، ن�?يسنده تذكره دلگشا كه خ�?د شاهد اين زلزله ب�?ده است چنين مي ن�?يسد:

گنبد بقعه (شاه چراغ) كه از غايت ارتفاع، آفتاب جهان تاب هر ر�?ز در نيم ر�?ز خ�?د را در سايه آن كشيدي به يك دفعه چنان بر زمين خ�?رد كه زمين شكافته �? در اعماق خاك فر�? رفت... �? آن عمارات عالي ... ت�? گ�?يي هميشه �?يران ب�?ده ... .

پس از زلزله، قنديل اهدايي نادرشاه را فر�?ختند �? صرف بازسازي آرامگاه كردند.

در سال 1243 (ه.ق) به دست�?ر فتحعلي شاه قاجار، حسينعلي ميرزا فرمانفرما، پي گير شد تا كف بقعه را يك متر از سطح زمين بلندتر بسازد. اين كار ص�?رت گرفت �? به جاي استفاده از سنگ �? سار�?ج، آن را از سنگ �? آجر �? گچ بنا كردند �? در آخر ضريحي نقره اي بر مزار مطهر نصب كردند. در سال 1269 (ه.ق) بر اثر زلزله، گنبد آرامگاه شكست �? فر�? ريخت. در همان سال محمدناصر ظهيرالد�?له آن را ن�?سازي كرد.

در سال 1289 (ه.ق) مسع�?د ميرزا ظل السلطان دري نقره اي بر �?ر�?دي حرم نصب كرد �? در سال 1292 (ه.ق) شاهزاده ظل السلطان، ساعت زنگ دار بزرگي بر برج جن�?بي بقعه نصب كرد.

در سال 1306 (ه.ق) آينه كاري مفصلي بر دي�?ارهاي داخل حرم انجام گرفت.

در سال 1336 خ�?رشيدي، آخرين گنبد قديمي آرامگاه برچيده شد �? ا�?لين گنبد با بت�?ن آرمه اي ت�?سط انجمن آثار ملي �? اداره باستان شناسي فارس ساخته شد.

در سال 1360 خ�?رشيدي با حكمي از س�?ي حضرت امام خميني (ره) سيد محمد مهدي دستغيب به ت�?ليت آستان مقدس احمدي �? محمدي منص�?ب شدند.

از نخستين سال هاي پس از انقلاب اسلامي، تاكن�?ن كارهاي زير انجام گرفته است:

- ت�?سعه مجم�?عه فرهنگي مذهبي حرم در زميني به مساحت 100 هزار متر مربع.

- ايجاد 162 حجره در د�?ر تا د�?ر حياط در د�? طبقه كه پيشاني �? تاق نماي اين حجره ها تماماً كاشي كاري شده است.

- نصب سنگ مرمر در كف حرم مطهر �? دي�?ارهاي اطراف.

- سنگ فرش كردن حياط �?سيع آرامگاه.

- ساخت سر در جن�?بي كه اسكلت اين در، بت�?ن آرمه است �? قسمتي از �?صيت نامه امام بر ر�?ي كاشي معرق به خط نستعليق

زينت بخش فضاي در�?ني آن است. د�? لنگه در �?ر�?ردي آن از چ�?ب ساج تهيه شده �? به �?سيله �?رق �? قبه هاي هشت پر برنزي آراسته شده است.

- در غرب حرم، سالني زيبا ساخته شده كه كف آن �? دي�?ارهاي اطراف تا ارتفاع 1.5 متر سنگ مرمر شده �? اسامي الهي با خط زيبا �? به رنگ طلايي بر سطح آن ن�?شته شده اتس. پنجره هاي مشبك چ�?بي �? شيشه هاي رنگي در شكل مختلف، زيبايي آن را د�?چندان كرده است. آينه كاري �? گچ بري آن به سبك سنتي انجام گرفته است.

- ساخت گلدسته جن�?بي، اين گلدسته شبيه �? قرينه گلدسته شمالي است. كاشي كاري آن داراي رنگ طبيعي است. اگر چه بدنه آن �? ن�?شته هايش شبيه گلدسته شمالي است اما سطح گلدسته شمالي به نام هاي خدا�?ند مزين شده �? حال آن كه بر بدنه اين گلدسته،

نام هاي امامان �? لقب هاي آنها با هنرمندي خاصي ن�?شته شده ا ست.

- در سقف اي�?ان، چ�?ب ساج به كار رفته �? اسامي الهي �? ائمه اطهار با چ�?ب نارج �? افرا بر آن ن�?شته شده است.

- ح�?ض بزرگي در ميان حياط با الهام از سبك مذهبي ساخته شده است. سنگ هاي بزرگ اين ح�?ض از جنس چيني است �? از معادن ني ريز فارس تهيه شده است.

- در د�?ر تا د�?ر آرامگاه، خارج از مح�?طه، بازارهايي د�?طبقه ساخته شده اند. ساختمان اين بازارها اگر چه با مصالح ن�?ين ساخته شده، اما در ساخت آن، شي�?ه سنتي �? معماري اصيل ايراني محف�?ظ مانده است.