پیشینهٔ تاریخی

تاریخ فسا حداقل به زمان هخامنشیان برمیگردد که در آن زمان نام این شهر پسه یا پسا ب�?ده که بعد از حمله اعراب به فسا تبدیل می‌ش�?د.

کشا�?رزی �? صنعت

فسا از نظر کشا�?رزی شهری پرر�?نق است. از نظر ت�?لید گندم �? ذرت رتبه ا�?ل کش�?ر ایران را داراست بط�?ریکه فسا را شهر گندم می‌دانند . با ت�?جه به آب �? ه�?ای مناسب ،�?ج�?د نخلهای گرمسیری �? درخت گرد�? �? دیگر گ�?نه‌های درختی در این شهر متدا�?ل است. کشت پنبه نیز در فسا ر�?نق فرا�?ان دارد. کارخانه رب گ�?جه فرنگی، 16 کارخانه ذرت خشک کنی �? یک کارخانه ر�?غن کشی زیت�?ن، یک کارخانه قند، کارخانه ت�?لید ماکار�?نی، کارخانه تصفیه �?ش پنبه،کارخانه ت�?لید الکل ،کارخانه یخ سازی،کارخانه ت�?لید آرد، کارخانه شیر ارمغان، کارخانه صنایع لبنی - تعدادی کارگاههای ت�?لید پنبه كاني غيرفلزي �? صنايع دستي (بافت فرش ، گليم ، حصير ، ر�?يه گي�?ه �? . . .) از صنایع این شهرستان می‌باشد .

م�?قعیت راهبردی

قرار گرفتن در مسیرهای اصلی شیراز به کرمان �? بندر عباس، این شهر را از یک م�?قعیت راهبردی برخ�?ردار کرده‌است. بلندترين نقطه این شهرستان خرمن ك�?ه مي باشد كه 3185متر ارتفاع دارد .

آیین های مزدکی �? مان�?ی

فرصت‌الد�?له در آثار عجم چنین می‌ن�?یسد:

زرتشت خ�?رگان که استاد مزدک ب�?ده‌ است از اهالی این شهر است که سالها در بیزانس (ر�?م شرقی) بسر می‌برد �? در آنجا با کتب فلسفی ی�?نانی از جمله جمه�?ریت افلاط�?ن آشنایی پیدا کرد �? تحت تأثیر اندیشه مدینه فاضله افلاط�?ن قرار گرفت. افکار زرتشت خ�?رگان که بیشتر جنبه اقتصادی �? اجتماعی داشت، ت�?سط شاگرداش مزدک به جامعة ایرانی معرفی شد. می‏گ�?یند بانی اصلی آیین مزدکی مردی زردشت نام از اهل فسا ب�?د �? به ن�?عی کیش مان�?ی که مخالف کیش رسمی مان�?ی ب�?د، دع�?ت می‏کرد. این مرد دع�?ت خ�?د را در ر�?م ظاهر کرد �? سپس به ایران سفر کرد �? به دع�?ت پرداخت. در ر�?م این شخص به نام ‏پ�?ندس‏ معر�?ف ب�?ده‌است. پس نتیجه‏ این می‏ش�?د که فرقه م�?رد بحث ما یکی از شعب مان�?ی ب�?ده که قرب د�? قرن‏ قبل از مزدک در کش�?ر ر�?م تأسیس یافته �? مؤسس آن یکنفر ایرانی زردشت‏ نام پسر «خ�?رگان» از مردم «پسا» ب�?ده‌است... از اشارات‏ مندرجه در کتب عربی چنین مستفاد می‏ش�?د که زردشت (فسایی) پیش�?ایی ب�?ده‏ که دع�?ت ا�? فقط جنبه نظری داشته‌است، اما مزدک که مرد عمل ب�?ده �? به‏ ق�?ل طبری در نزد طبقه عامه خلیفه زردشت به شمار می‏آمده‌است، رفته رفته‏ نام مؤسس اصلی را تحت الشعاع قرار داد �? در همان عهد خ�?د، فرقه را به‏ اسم مزدکیه مشه�?ر نم�?د. بنابراین فسا(پسا) را می‌ت�?ان مهد آیین مزدکی دانست.

تقسیمات کش�?ری

شهرستان فسا اکن�?ن دارای شهرهای زاهدشهر �? ششده �? قره بلاغ �? سه بخش مرکزی، شیبک�?ه �? ن�?بندگان می‌باشد.

ر�?ستاهای تاریخی

از قدیمی ترین ر�?ستا‌های بخش مرکزی می‌ت�?ان به ک�?شکقاضی اشاره نم�?د. این ر�?ستا در سمت جن�?ب شرقی شهرستان فسا �?اقع شده‌است که م�?اضع تاریخی نظیر تل نخ�?دی �? قلعه رحمت آباد در حاشیه آن �? سمت ک�?ه ت�?ده قرار دارند �? ر�?ستای ن�?بندگان که پیشینهٔ آن به زمان تمدن ایلام می‌رسد.

نان فسايي

شخصیت های معر�?ف

از شخصیت‌های بزرگ گذشته این شهر می‌ت�?ان به عبدالرضا مر�?ّت، از ر�?سای فر�?دگاه �?ين در اتريش، ر�?زبهان بقلی فسایی،صاحب فارس نامه ناصري، غلامحسين كدي�?ر (باني باغ مشه�?ر كدي�?ري در مدخل شهر)؛ محسن كدي�?ر ن�?يسنده �? اسلام شناس،منص�?ر رستگار فسایی شاهنامه پ�?�?ه �? استاد دانشگاه،�? دکتر مهدی عبدلی استاد فیزیک در دانشگاه کانادا �? احمد بهشتي ن�?يسنده �? استاد دانشگاه، حسام فیر�?زی فعال حق�?ق بشر، دكتر كريم بامداد پزشك، مهتا بردبار شاعر �? ادیب، جمیله کدی�?ر ن�?يسنده �? فعال سیاسی، علي اصغر مصلح استاد دانشگاه،من�?چهر كدي�?ر ن�?يسنده، هدايت الله آقائي فعال سياسي، دکتر محمد حسین بهرامیان شاعر معاصر سراینده شعر معر�?ف سارا اشاره نم�?د.

جاذبه‌های طبیعی �? تفرج گاهها-ابنیه �? آثار تاریخی

• 1- تل ضحاک که از آثار ما قبل اسلام است �? �?یرانه‌های کاخ یکی از شاهان ساسانی به همین نام می‌باشد که آثار باستانی زیادی بر اثر کا�?ش در اطراف آن بدست آمده �? در م�?زه‌های کش�?ر نگهداری می‌ش�?د.

• 2- آثار شهری مرب�?ط به د�?ران ساسانی در ح�?الی ر�?ستای تنگ کرم �?اقع در 15 کیل�?متری شهر فسا بنام شهر �?ال �?ج�?د داشته که آثار �? بقایایی از آن باقی است.

• 3- تل نعلکی �?اقع در جنب ر�?ستای جلیان از بخش ن�?بندگان که قب�?ر ماقبل تاریخ ب�?ده �? از لحاظ مهر پرستی بررسی �? اهمیت است.

• 4- ساختمان نقاره خانه �?اقع در ا�?ل بازار شهر فسا مرب�?ط به د�?ران قاجار

• 5 - سنگ قبر (سنگ سیمان) به ط�?ل 2 متر �? عرض 5/0 متر که خط�?ط گرانبهایی ر�?ی آن حک شده �? مرب�?ط به در�?ازه شهر فسا در زمان ساسانیان ب�?ده است.

• 6- آتشکده سامانی مرب�?ط به د�?ره ساسانی �?اقع در 15 کیل�?متری شمال فسا
• 7- دریاچه مصن�?عی
• 8- چهل چشمه - پانعل
• 9- میان جنگل دارای گ�?نه‌های گیاهی بسیار ارزشمند
• 10- امامزاده اسماعیل
• 11- امامزاده حسن
• 12- شاهزاده قاسم
• 13- شاه اب�?الفتح
• 14- پارک تفریحی آزادی
• 15- منطقه گليان
• -منطقه باستاني ك�?زه گرخانه (�?اصل آباد ) ، آثار باستاني تنگ مج �? تنگ م�?ردي ، تل نخ�?دي �? اتلال مجا�?ر آن (ك�?شكقاضي) ، تل سياه (فدشك�?يه) �? اتلال در امتداد آن تنگ خمار (سنان) �? چاههاي سنگي در ارتفاعات مجا�?ر سنان ، بقعة سيد شمس الدين (عهد صف�?ي) ، بقعة زاهد كبير در زاهد شهر (عهد مغ�?ل) ، ساختمان نقاره خانه (شهرباني قديم = خيابان محمدي)