نویسنده: zarghoon تاریخ: 24 تير 1388 بازدید: 131 بار

نام �? تاریخ زرقان:

در م�?رد نام زرقان ن�?شته يا اظهار نظر دقیق �? مستندی به دست نیامده است اما آنچه از یادداشت‎های جهانگردان �? تاريخ‎ن�?یسان بر می‎آید این است که نام زرقان در ط�?ل تاریخ که از آن یاد شده تغییر نکرده �? منحصراً نام های زرقان، زرق�?ن، زرغان، زرکان، ازرکان معم�?ل ب�?ده است.
در م�?رد تاريخ زرقان هم �?ضع به همين من�?ال است، مداركي كه م�?ج�?د است تنها سفرنامه جهانگرداني است كه از زرقان گذشته‌اند �? از آن ياد نم�?ده‌اند. در اينجا براي نم�?نه، گ�?شه‌هايي از يادداشت‌هاي تاريخي كه به گ�?نه‌اي به زرقان مرب�?ط است بازگ�? مي‌ش�?د.
اصطخري مت�?في به سال 346 هجري‌قمري در كتاب «المسالك �? الممالك» در قسمت ذكر از راه شيراز تا كثّه مي‌ن�?يسد: «...�? اين راه خراسان است، از زرقان تا اصطخر شش فرسنگ، �? از اصطخر... تا آخر.»
ابن ح�?قل كه همعصر اصطخري ب�?ده است در كتاب «ص�?ره الارض» در م�?رد درياچه‌هاي فارس مي‌ن�?يسد: « ديگر درياچه باسفريه است كه دير ناسفريه در آن �?اقع است �? ط�?لش نزديك به هشت فرسنگ �? آبش ش�?ر �? صيدش فرا�?ان در اطراف آن بيشه‌هاي بسيار است �? از آن ني �? بردي (گياهي ني مانند) �? گياه ر�?خ (ن�?عي گياه كه از آن حصير مي‌بافند) �? جز آن به دست مي‌آيد �? مردم شيراز به آن فراخي مي‌يابند، �? اين درياچه در �?لايت اصطخر در مجا�?ر زرقان از ر�?ستاهاي هزار است.» در همين كتاب در ذكر مسافات فارس مي‌ن�?يسد: «راه شيراز به يزد كه همان راه خراسان مي‌باشد چنين است: از شيراز به زرقان شش فرسخ، از زرقان كه داراي منازلي بر �?ادي غذب است تا اصطخر شش فرسخ... تا آخر.»

نویسنده: zarghoon تاریخ: 24 تير 1388 بازدید: 137 بار

اهميت زرقان در منطقه :

�?ضعیت اجتماعی زرقان قبل از دهه 1340 :
تا دهه 1340 قسمت مسک�?نی زرقان بص�?رت ن�?ار به م�?ازات ک�?ه زرقان �? چسبیده به آن ب�?ده بط�?ریکه بین منازل مسک�?نی �? ک�?ه فقط به اندازه یک گذرگاه سرتاسری فاصله ب�?د �? به مجرد تمام شدن شیب ک�?هپایه �? آغاز دشت مسطح خانه های مسک�?نی نیز تمام می شدند. امر�?زه با همین ت�?صیف این قسمت را بافت قدیم شهرتشکیل می دهد که شامل سه محله است ،یکی در شرق بنام"محله لرا"دیگری در �?سط بنام"محله میان"�? س�?می در غرب بنام"محله جل�?گان"هر یک از این سه محله ها خ�?د به بخشهای دیگری �? با نام های مختلفی قسمت می ش�?ند که هر یک از این سه محله اصلی دارای بازار، مسجد�? حسینه �? حمام مخص�?ص بخ�?د ب�?ده است .�? درحال حاضر نیز فعال هستند.
زرقان به پشت�?انه اراضی کشا�?رزی،دامداری،پیله �?ری،بازرگانی،صنایع بافندگی،صنعتی �? دانش تجربه کاری ناشی از هزار سال کار در این زمینه، مرکزیتی در منطقه یافته ب�?د .صنایع دستی �? ت�?لیدات شهرهای ما قبل صنعتی در زرقان به ر�?ستاهای پیرام�?ن �? عشایر عرضه می شده است.
در�?دگران زرقان ان�?اع �? اقسام �?سایل م�?رد نیاز دهات اطراف را از گا�? آهن �? دستگاه خرمن ک�?ب تا ت�?ربینهای چ�?بی اسیابهای آبی �? گاری تأمین می کرده اند در بیشتر خانه ها کار گاههای کرباس بافی �? چیت سازی دایر ب�?ده. م�?اد خ�?راکی مانند شیره انگ�?ر ،کشمش،سرکه، ارده �? حل�?ا در همه محله های زرقان ت�?لید می شده است. کارخانه های صاب�?ن پزی نیز بهترین صاب�?ن های آن زمان را به بازار های اطراف عرضه می کرده اند. در کارگاههای ملکی د�?زی ظریف ترین ،زیباترین �?
باد�?ام ترین ملکیها را از نخ �? چرم �? پارچه کهنه می بافند �? دباغخانه ها چرم م�?رد نیاز کارگاهها را تامین �? اضافی آن را برای کارخانه های شهر های بزرگ صادر می کر ده اند. در کارگاههای مشکه د�?زی بهترین مشکه ها،دل�?ها،د�?ل�?چه ها برای حمل �? نگهداری آب اشامیدنی �? تبدیل ماست به کره تهیه می شده. �? در کارگاهای حصیر بافی حصیر م�?رد نیاز چادرهای عشایر �? خانه های مسک�?نی ت�?لید می شده است. با چنین پیشینه �? مر کزیتی در منطقه شهر زرقان با جمعیتی در حد�?د 6000 هزار نفر بر آستانه دهه چهل ایستاده ب�?د

نویسنده: zarghoon تاریخ: 24 تير 1388 بازدید: 123 بار

ازد�?اج در زرقان :
در زرقان هم مانند هر شهر ديگري از اين ديار براي امر مقدس ازد�?اج آداب �? رس�?م زيبايي �?ج�?د دارد كه نشان دهنده افكار �? اعتقادات اين مردم �? هم بيانگر فرهنگ �?الاي آنان است. در اينجا مرحله به مرحله، مراحل مختلف اين مراسم زيبا را به اختصار نقل مي‌كنيم. البته امر�?زه قسمت زيادي از اين رس�?م به دست فرام�?شي سپرده شده است �?لي هن�?ز هم هستند كساني كه عاشقانه �? آگاهانه از سنتهاي نياكان خ�?يش پير�?ي مي‌كنند.

خ�?استگاري يا طلب�?ني:
پس از آنكه دختري را كه از پيش در م�?رد ا�? �? خان�?اده‌اش اطلاعاتي كسب شده است، برگزيدند، چند نفر از بزرگان خان�?اده داماد آينده، م�?ض�?ع را با خان�?اده دختر در ميان مي‌گذارند �? بعد در ص�?رت كسب اجازه از خان�?اده دختر، به منزل آنها مي‌ر�?ند تا دختر �? پسر همديگر را ببينند �? با يكديگر صحبت كنند، تا آنها هم با يكديگر بهتر آشنا ش�?ند.

بَله بر�?ن يا بَلِي بُري:
بعد از كسب رضايت از طرفين ازد�?اج، مراسم بَله بُر�?ن يا بَله بُري انجام مي‌ش�?د. در اين مراسم بزرگان خان�?اده دختر �? پسر يا عر�?س �? داماد آينده جمع مي‌ش�?ند �? با يكديگر مش�?رت مي‌كنند. در اين مرحله از ازد�?اج مهريه را تعيين كرده �? در همان حال زمان نامزدي �? عقد �? عر�?سي �?... را تعيين مي‌كنند.
پس از آن با برنامه از پيش تعيين شده، ر�?زي به خريد مي‌ر�?ند كه در اين ر�?ز چند نفر از خان�?اده عر�?س �? چند نفر از خان�?اده داماد آنها را همراهي مي‌كنند. طبق مراسم گذشته هيچ يك از مادران عر�?س �? داماد نبايد در اين مراسم شركت كنند.

نویسنده: zarghoon تاریخ: 24 تير 1388 بازدید: 123 بار

مشاهير �? دانشمندان زرقاني :
هرگاه در تاريخ به نام زرقان بر مي‌خ�?ريم اغلب به سابقه فرهنگي آن اشاره شده است. اما متأسفانه از نام شرح حال دانشمندان �? بزرگان اين شهر كمتر گزارشي در دست است. شايد يك علّت آن باشد كه اغلب آنها نهايتاً راهي شيراز مي‌شده‌اند �? پس از چندي به «شيرازي» مشه�?ر مي‌شدند، �? ديگر با زرقان كاري نداشته‌اند.
جستج�? در اح�?ال �? آثار بزرگان به همان اندازه �?ارسي در تاريخ زرقان دش�?ار است، زيرا منابع بسيار كم �? محد�?د است. يكي از منابع تاريخي متأخر كه در آن از چند تن از بزرگان شهر ما نام برده شده، كتاب آثار عجم است كه در سال 1312 هجري قمري در شهر بمبئي هند�?ستان به چاپ رسيده است. ن�?يسنده كتاب محمد نصير ميرزا آقاي فرصت حسيني شيرازي است، �? خ�?د در يكي از ر�?زهاي ماه ربيع‌الا�?ل سال 1311 از زرقان گذشته �? شرحي ن�?شته است. سه تن از بزرگان كه فرصت شيرازي از آنها نام برده آنهايي هستند كه همعصر �?ي ب�?ده �? از نزديك آنها را مي‌شناخته است. اينك آنچه را در آثار عجم آمده است مي‌خ�?انيم:
جناب ملا عبدالله ملقب به فاضل اهل آن قصبه (زرقان) است. سالها در شيراز ت�?طن دارد، در فن�?ن عربيه �? اخبار �? احاديث اهل بيت عليهم الاسلام عمري مصر�?ف داشته �? از فن حكمت الهيه نيز بهره كامل حاصل نم�?ده است، في‌الحال گاهي به تدريس آن فن ا�?قات مي‌ گذراند. گذشته از اين مجالس �?عظ را محقّقي بي‌بدبل �? مدقّقي بي‌عديل است �? خط شكسته را بي‌نهايت درست �?خ�?ب مي‌ن�?يسد. ايضاً گاهگاهي شعر مي‌فرمايد. اين رباعي را از ايشان به ياد دارم:

هستــي چ�? به خـ�?د هست �? نمـي گردد نيست
پـس حق خ�?د د�?است �?رنه ديگر حق چيست؟
از حـال عــــــدم مپــرس �? از مـاهيــــــت
كـــاين هر د�? به �?هم تُست ، در �?هم مـا نيست

در بخش ديگر كتاب آمده است: «مرح�?م ملّا عبدالله در چندين خط چ�?ن ثلث، شكسته �? نستعليق دست داشته �?لي ثلث را بهتر مي‌نگاشت. اكثر كتيبه‌ها كه در حسينيه‌هاي شيراز است خط ا�?ست. مرح�?م ملّا عبدالله در سنه 1298 �?فات كرده است �? قبر ا�? در دارالسلام شيراز است.»
پس از اين شرح مختصر صحبت از حشمت زرقاني به ميان مي‌آيد.
«حشمت نام نامي‌اش ميرزا حاجي بابا است ا�? نيز از قصبه زرقان است. از ا�?ان شباب تاكن�?ن در شيراز مت�?قف است �? مدتها در عل�?م ادبيه �? حكمت الهيه رنجي برده گنجي آ�?رده �? در انشا نيز قدرش تمام �? قدرتي مالاكلام دارد. به نگرش خط شكسته مسلم اساتيد اهل زمان بلكه منحصر در ايران است. اكثر امراءاعظام صحبتش را راعف �? منادمتش را طالبند. زمان حك�?مت غفران‌مآب ن�?اب سلطان ا�?يس ميرزاي معتمدالد�?له در شيراز به منشي‌گري اختصاص �? محرميتي داشته. با لهجه شعر را نيك�? گ�?يد، بعضي را كه حقير به خاطر دارد اين است:

دلبــــر دشمن ن�?از بر سر نــــاز است
جـــان به كف عاشقان ز بهر نيــــاز است
پيـــكر محم�?ر خاك گشــت �? هنـ�?زش
ديده به گــردش به جستج�?ي ايــاز است

ن�?يسنده آثار عجم در جايي ديگر از كتاب مي‌ن�?يسد:
«بالجمله از آنجا (بند امير) حركت نم�?دم آمدم به زرقان در سراي يكي از آشنايان فر�?د آمده تا شب را بيت�?ته كرده فردا را از آنجا به شيراز ر�?م. اتفاقاً شب را شخصي در آن منزل مهمان �? ميزبان يكي از اع�?ان خ�?يش را شاعر مي‌خ�?اند �? در اين فن، ماهر تخلص ن�?ايي (ن�?ايي زرقاني) داشت �? در شعر شي�?ه غزلسرايي. پس از گفت �? شن�?د بسيار، سخن بدينجا رسيد كه هر غزلي به �?زن خفيف‌تر است از ديگر ا�?زان لطيف‌تر، نق�?س سبك را بيشتر طالبند �? طباع بدين طرز اكثر راغب. آنگاه از خ�?د غزلي خ�?اند كه مطلعش اين ب�?د:

غمــزة ن�?ش لبي اين دل ريش
كرده چ�?ن خـانه زنب�?ر ز نيش

�? اكثر آن شب را بخ�?اندن �? گفتن شعر ا�?قاتي گذرانديم.»
بدين ترتيب از ن�?ايي زرقاني جز نام �? يك بيت شعر چيز ديگري بدست نمي‌‌دهد.